Strona główna
Dzisiaj jest: 4 lipca 2020
Imieniny: Malwiny, Teodora
Dodaj do ulubionych Kontakt Książka teleadresowa Mapa serwisu Pomniejsz tekst Powiększ tekst Wersja do druku
Warszawski Park Archeologiczny na Targówku
Grodzisko na Bródnie, położone na terenie Dzielnicy Targówek, jest w chwili obecnej jedynym przebadanym wczesnośredniowiecznym kompleksem osadniczym w Warszawie. Prawdopodobnie już pod koniec IX wieku powstała tu osada, a na początku X - gród obronny. Pełnił on funkcję refugialną, czyli w czasie zagrożenia ludność z pobliskiej osady mogła schronić się za jego wałami.

Gród wzniesiono na wydmie, otoczonej od południa, zachodu i wschodu bagnami. Obwarowany został wałami drewniano-ziemnymi. Były one zbudowane w technice przekładkowej, tzn. grube pale drewna układano w warstwy raz wzdłuż, raz w poprzek wału. Górną część konstrukcji tworzyły skrzynie drewniane, wzniesione techniką na zrąb i wypełnione kamieniami. Wały przysypywano gliną i ziemią w celu wzmocnienia i ochrony przed spaleniem. Na wierzchołku wału zbudowano drewniany ostrokół. Szerokość podstawy wałów wynosiła około 8,5 m, wysokość - 6 m. Wymiary grodu wynosiły 47 x 40 metrów. Jego wnętrze nie było zabudowane. Do grodu, od strony południowej, prowadziła drewniana brama, zamykana wierzejami. Miała ona szerokość 2 metrów. Od strony zachodniej znaleziono szczątki pomostu prowadzącego do grodu. Badania archeologiczne pozwoliły wysunąć hipotezę, że gród na początku XI wieku został zniszczony wskutek pożaru.

Osada przetrwała zniszczenie grodu i funkcjonowała do końca XI wieku. Była ona otwarta, czyli nie broniona przez żadne umocnienia. Rozciągała się na północ, zachód i południc od grodu. Budynki mieszkalne i obiekty gospodarcze były rozrzucone na znacznej przestrzeni.

Podstawą bytu ludności zamieszkującej osadę było rolnictwo. Uprawiano tu w dużej ilości proso, żyto, jęczmień, trochę mniej pszenicy. W pobliżu chat zakładano ogródki, w których między innymi sadzono ogórki. Hodowano krowy, świnie, kozy i owce, zaś z ptactwa domowego - kury. W okolicznych lasach zbierano dziko rosnące orzechy laskowe, jeżyny, maliny i grzyby. Polowano na jelenie, łosie, rzadziej na bobry, tury, dziki i wydry.

Mieszkańcy osady na Bródnie prawie wszystkie niezbędne im przedmioty wykonywali sami. Najbardziej rozpowszechnionym zajęciem było wyrabianie naczyń z gliny. Ich produkcją zajmowały się kobiety. Szczególną cechą bródnowskich naczyń jest wyjątkowo bogata ornamentyka. Z kości i poroża wykonywano szydła, igły, przekłuwacze, oprawki rękojeści noży żelaznych, grzebienie i gwizdki. Z żelaza produkowano niewielkie nożyki, haczyki na ryby, groty strzał, krzesiwa i gwoździe.

Wykopaliskom prowadzonym na Bródnie Starym towarzyszyło duże zainteresowanie mediów. Zorganizowano wiele wystaw i sesji naukowych na temat wyników badań. W roku 1947 grodzisko zostało włączone do Programu komitetu Badań nad Początkami Państwa Polskiego. Teren objęto ochroną prawną poprzez wpis do Rejestru Zabytków m. st. Warszawy.

Ówczesny dyrektor Państwowego Muzeum Archeologicznego, Zdzisław Rajewski, wielokrotnie występował do władz miasta o utworzenie na Brodnie rezerwatu archeologicznego o funkcji dydaktyczno-rekreacyjnej. Opracowanie wstępnej koncepcji powierzono zespołowi architektów pod kierunkiem prof. Piotra Biegańskiego z Politechniki Warszawskiej. Przygotowany projekt przewidywał rekonstrukcję formy grodziska, drewnianej bramy i wieży obronnej oraz budowę pawilonu wystawowego, parkingów i dróg dojazdowych. Niestety, nie doczekał się realizacji.

W kolejnych latach pojawiały się różne koncepcje zagospodarowania tego terenu. Jednak dopiero Gmina Warszawa-Targowek podjęła działania mające na celu uporządkowanie i ochronę obszaru grodziska. Umocniono i zabezpieczono wał ziemny, a nieopodal przygotowano miejsce rekreacji z drewnianymi urządzeniami zabawowymi. Powstała również ścieżka edukacyjna "Nauka poszła w las". Dzięki temu polana w Lesie Bródnowskim stała się miejscem chętnie odwiedzanym przez mieszkańców.

Dzielnica Targówek planuje stworzenie na terenie Lasku Bródnowskiego "Warszawskiego Parku Archeologicznego - Grodzisko na Bródnie". Oprócz rozwinięcia dotychczasowej bazy rekreacyjnej, projekt przewiduje zbudowanie pawilonu edukacyjno-wystawienniczego o charakterze europejskich "visitor center". Grodzisko na Bródnie, jedyny w Warszawie obiekt współczesny początkom Państwa Polskiego, stanie się wkrótce żywym punktem na turystycznej mapie stolicy.

Pierwszym etapem realizacji projektu jest przygotowanie "Polany Archeologicznej" W sąsiedztwie grodziska ustawiono tablice informacyjne, mające na celu przybliżenie zwiedzającym realiów życia ludności zamieszkującej osadę. Dzięki ciekawym ilustracjom przygotowanym przez Państwowe Muzeum Archeologiczne można odbyć podróż w czasie i zobaczyć jak mieszkali, co nosili i czym się zajmowali nasi praprzodkowie. Wejścia na polanę będzie bronić drewniana brama z wieżą strażniczą i ostrokół podobny do tego, jaki otaczał grodzisko.

Drugi etap obejmuje budowę pawilonu wystawienniczego. Ekspozycja prezentowana w nim ma na celu przybliżyć zwiedzającym historię wczesnośredniowiecznej Warszawy. Stanowiłaby ona doskonałe tło dla pobliskiego stanowiska archeologicznego.

Oprócz tradycyjnych form prezentacji zabytków pochodzących z wykopalisk, w dużej mierze wykorzystywane będą nowoczesne techniki multimedialne, co niewątpliwie uatrakcyjni odbiór. Planowane jest stworzeni specjalnych programów przedstawiających wizualizacją grodziska i osady oraz techniki ich budowy.

Celem pokazów multimedialnych będzie nic tylko funkcja informacyjna, ale również zadaniowa. Taka forma przekazu służyłaby włączeniu zwiedzających w odtwarzanie realiów wczesnośredniowiecznego sposobu życia. Elementem uzupełniającym, skierowanym głównie do starszych odbiorców, między innymi rodziców, mogłaby być projekcja filmów o tematyce archeologicznej.

Planowane jest również zorganizowanie miejsca dla najmłodszych gości, gdzie dzieci mogłyby poprzez zabawę, np. prace plastyczne, utrwalać pozyskane informacje. Taka forma prezentacji nie tylko oddziaływuje na wyobraźnię zwiedzających, ale również odpowiada światowym standardom ekspozycji stanowisk archeologicznych.

Podczas prac archeologicznych odsłonięto 87 obiektów: ślady budynków zbudowanych na powierzchni ziemi, ziemianek, jam maganowych, palenisk oraz nieokreślonych konstrukcji drewnianych. Do najciekawszych odkryć należy drewniana budowla o powierzchni 12 m2 z podcieniami i komorą, która najprawdopodobniej była pracownią kołodzieja i bednarza. Znaleziono w niej dziesięcioszprychowe koło wykonane z drewna jesionowego oraz drewnianą łyżkę - czerpak.

Innymi ciekawymi zabytkami są: brązowe okucie końca pochwy miecza - tzw. trzewik i zapinka podkowiasta, poświadczające kontakty mieszkańców Bródna z ludami bałtyjskimi i skandynawskimi. Wiele z tych zabytków, jak również makietę grodu i osady, można obejrzeć na wystawie „Bródno Stare - tropami Warsa i Sawy...", która znajduje się w Ratuszu Dzielnicy Targówek przy ul. Kondratowicza 20.

Sąsiedztwo wczesnośredniowiecznego grodziska sprzyja popularyzacji historii poprzez organizację różnych imprez kulturalnych, np. festynów historyczny. Dzielnica Targówek od kilkunastu lat organizuje Turniej Rycerski o Szablę Zygmunta III Wazy, na który zjeżdża "kwiat rycerstwa" z całej Europy. Od kilku lat obchodzone są równie z Dni Dziedzictwa Europejskiego, których punktem kulminacyjnym jest Piknik Historyczny, utrzymany w konwencji epoki, będącej tematem obchodów. Dotychczasowe doświadczenia pokazują, że tego typu imprezy cieszą się olbrzymią popularnością i są doskonałym sposobem edukacji społeczności lokalnej, a zwłaszcza dzieci i młodzieży.

Wykorzystano materiały Państwowego Muzeum Archeologicznego w Warszawie oraz Urzędu Dzielnicy Targówek m. st. Warszawy

Dodatkowe informacje na temat Grodziska na Bródnie:

Państwowe Muzeum Archeologiczne w Warszawie
ul. Długa 52, 00-241 Warszawa
tel. (022) 831 32 21 25
www.pma.pl

Urząd Dzielnicy Targówek m. st. Warszawy
ul. Kondratowicza 20, 00-983 Warszawa
tel. (022) 338 94 15-16
www.targowek.waw.pl
| 1 | 2 |
Wszechnica Edukacyjna Targówek
Urząd Dzielnicy
Park Rzeźby
Budżet partycypacyjny
Jeden numer tysiąc spraw - 19115